ในโลกของพีซีสมัยใหม่ แม้เมนบอร์ดระดับกลางถึงระดับสูงจะให้ฟีเจอร์มาค่อนข้างครบ แต่ปัญหาเรื่อง “พอร์ตไม่พอ” หรือ “ขยายต่อไม่ได้ตามต้องการ” ก็ยังเกิดขึ้นอยู่เสมอ โดยเฉพาะกับเมนบอร์ดขนาดเล็กอย่าง Mini-ITX หรือ Micro-ATX
ล่าสุดมีโปรเจกต์โอเพนซอร์สที่น่าสนใจอย่างมากในชื่อ AMD B650 Southbridge Expansion Card ซึ่งเป็นการนำชิปเซ็ต AMD B650 มาทำเป็นการ์ด PCIe แบบ Add-In Card (AIC) เพื่อเพิ่มการเชื่อมต่อให้เมนบอร์ดได้แบบจริงจัง และที่น่าสนใจกว่านั้นคือ สามารถใช้งานได้แม้กับเมนบอร์ด Intel
แนวคิดเดียวกับ X670 แต่ทำในรูปแบบการ์ด PCIe
โดยปกติแล้ว เมนบอร์ด X670 จะใช้ชิปเซ็ต AMD Promontory 21 จำนวน 2 ตัว ในขณะที่เมนบอร์ด B650 จะมีเพียงตัวเดียว ทำให้ความสามารถด้านการเชื่อมต่อ เช่น จำนวน PCIe lane, พอร์ต SATA หรือ USB ถูกจำกัดกว่า
แนวคิดของโปรเจกต์นี้คือ
เพิ่มชิปเซ็ต B650 เข้าไปอีกหนึ่งตัว ผ่านการ์ด PCIe
ซึ่งแนวคิดนี้ไม่ใช่เรื่องใหม่เสียทีเดียว
ก่อนหน้านี้ ASRock เคยเปิดตัว X670 Xpansion Kit สำหรับเมนบอร์ด B650 LiveMixer โดยเฉพาะ เพื่อยกระดับฟีเจอร์ให้ใกล้เคียง X670 และทาง ASUS เองก็เคยใช้วิธีติดตั้งชิปเซ็ต X670 ลงบนบอร์ดลูกที่เสียบผ่านสล็อต M.2 บน ROG Strix X670E-I Gaming WiFi
แต่ความแตกต่างสำคัญคือ AMD B650 Southbridge Expansion Card เป็นโปรเจกต์จากชุมชนโอเพนซอร์ส เปิดแบบให้ทุกคนเข้าถึงได้ ไม่ได้จำกัดเฉพาะแบรนด์ใดแบรนด์หนึ่ง
ใช้ได้ทั้ง AMD และ Intel ขอแค่มี PCIe 4.0 x4
ตัวการ์ดเชื่อมต่อกับระบบผ่านสล็อต PCIe 4.0 x4 มาตรฐาน ซึ่งทำให้:
- ใช้งานได้กับเมนบอร์ด AMD
- ใช้งานได้กับเมนบอร์ด Intel
- ไม่ผูกกับแพลตฟอร์มใดแพลตฟอร์มหนึ่ง
ตราบใดที่เมนบอร์ดมีสล็อต PCIe 4.0 x4 ว่างอยู่ ก็สามารถติดตั้งและใช้งานได้ทันที (หลังแฟลชเฟิร์มแวร์)
พอร์ตที่ได้เพิ่มมา มีอะไรบ้าง
การ์ด AMD B650 Southbridge Expansion Card ให้การเชื่อมต่อมาแบบจัดเต็ม ประกอบด้วย
- พอร์ต SATA III จำนวน 4 พอร์ต
- สล็อต PCIe 4.0 x4 เพิ่มอีก 2 ช่อง
- Header USB 3.2 Gen 2×2 (20Gbps) จำนวน 1 ชุด
พูดง่าย ๆ คือเมนบอร์ดที่เคยพอร์ตไม่พอ สามารถ “ต่อพ่วงแบบเดซี่เชน” อุปกรณ์ได้แทบไม่จำกัด ทั้ง SSD, การ์ดเสริม หรืออุปกรณ์เก็บข้อมูลภายนอก
ประสิทธิภาพไม่ใช่แค่บนกระดาษ
จากผลทดสอบที่ผู้พัฒนาเผยแพร่ ประสิทธิภาพของพอร์ตต่าง ๆ อยู่ในระดับที่ใกล้เคียงกับการใช้งานบนเมนบอร์ดโดยตรง
- PCIe 4.0 SSD
- อ่านข้อมูลต่อเนื่อง: มากกว่า 6,900 MB/s
- เขียนข้อมูลต่อเนื่อง: มากกว่า 6,400 MB/s
- SATA SSD
- อ่านและเขียนต่อเนื่อง: มากกว่า 500 MB/s อย่างสม่ำเสมอ
- USB 3.2 Gen 2×2
- อ่านข้อมูล: มากกว่า 2,000 MB/s
- เขียนข้อมูล: มากกว่า 1,900 MB/s
ตัวเลขเหล่านี้สะท้อนว่าการเพิ่มชิปเซ็ตผ่านการ์ด PCIe ไม่ได้สร้างคอขวดด้านประสิทธิภาพอย่างที่หลายคนกังวล
โอเพนซอร์สเต็มรูปแบบ แต่ต้องแฟลชเฟิร์มแวร์
โปรเจกต์นี้ถูกเผยแพร่บนแพลตฟอร์ม OSHWHub ซึ่งเป็นแหล่งรวมงานออกแบบฮาร์ดแวร์แบบโอเพนซอร์ส โดยมีให้ครบทั้ง
- ไฟล์ schematic
- รายการชิ้นส่วน (BOM)
- คู่มือการประกอบแบบละเอียด
อย่างไรก็ตาม ผู้พัฒนาระบุว่า
จำเป็นต้องแฟลชเฟิร์มแวร์เฉพาะก่อนใช้งาน
โดยเฟิร์มแวร์ไม่ได้เปิดให้ดาวน์โหลดสาธารณะ แต่สามารถขอได้ฟรีผ่านกลุ่ม QQ ของผู้สร้างโปรเจกต์
ต้นทุนประมาณ 1,500 บาท แต่ยังไม่ขายสำเร็จรูป
ตามข้อมูลจากผู้พัฒนา การ์ดใบนี้สามารถผลิตได้ในต้นทุนประมาณ 300 หยวน
คิดเป็นเงินไทยอยู่ที่ประมาณ 1,400 – 1,500 บาท (อัตราแลกเปลี่ยนปัจจุบัน)
แม้จะยังไม่มีการวางขายแบบสำเร็จรูป แต่ OSHWHub มีบริการผลิตฮาร์ดแวร์ผ่านบริษัทในเครืออย่าง JLCPCB ซึ่งผู้ใช้งานสามารถ:
- อัปโหลดไฟล์ออกแบบ
- สั่งผลิต PCB และประกอบ
- ได้การ์ดใช้งานจริงโดยไม่ต้องทำเองทั้งหมด
เหมาะกับใคร และควรระวังอะไร
การ์ดลักษณะนี้เหมาะอย่างยิ่งสำหรับ
- ผู้ใช้เมนบอร์ด B650 ที่ต้องการพอร์ตเพิ่มแบบจริงจัง
- สาย NAS, Home Server หรือ Workstation
- ผู้ใช้ Mini-ITX ที่สล็อตบนบอร์ดมีจำกัด
- สายฮาร์ดแวร์ที่ชอบทดลองและปรับแต่งระบบเอง
ในขณะเดียวกันก็ต้องยอมรับว่า
- เป็นโปรเจกต์จากชุมชน ไม่ใช่สินค้าเชิงพาณิชย์
- ต้องมีความรู้ด้านฮาร์ดแวร์และเฟิร์มแวร์พอสมควร
- ไม่เหมาะกับผู้ใช้ทั่วไปที่ต้องการ “เสียบแล้วใช้ทันที”
บทสรุป
AMD B650 Southbridge Expansion Card เป็นตัวอย่างที่ชัดเจนว่าการออกแบบฮาร์ดแวร์แบบโอเพนซอร์สยังมีพื้นที่ให้สร้างสรรค์อีกมาก และสามารถแก้ปัญหาที่ผู้ผลิตเมนบอร์ดเชิงพาณิชย์มักมองข้ามได้อย่างตรงจุด
แม้จะไม่ใช่โซลูชันสำหรับทุกคน แต่สำหรับสายฮาร์ดแวร์จริงจัง นี่คือแนวคิดที่น่าสนใจมาก และอาจเป็นภาพสะท้อนของอนาคตที่ “การขยายระบบ” ไม่จำเป็นต้องเปลี่ยนเมนบอร์ดใหม่ทั้งแผงอีกต่อไป
ที่มา: tomshardware
