ปัญหาน่าสะพรึงอย่างหนึ่งสำหรับคนที่ใช้พีซีก็คือ อยู่ดีๆ ก็เปิดเครื่องไม่ติด หรือใช้งานไปแล้วมีปัญหา สิ่งต่างๆ เหล่านี้ บางทีแก้ไขด้วยซอฟต์แวร์หรือเปลี่ยน Restore ก็อาจจะไม่ได้ผล เพราะบางครั้งปัญหาก็อาจเกิดจากฮาร์ดแวร์เสียหรือเสื่อมสภาพได้ เช่น เปิดไม่ติด บูตไม่ขึ้น เสียงไม่ดัง หรือไม่แสดงผลภาพ ซึ่งแน่นอนว่า สิ่งเหล่านี้เราสังเกตปัญหาได้จากอาการ รวมถึงเครื่องมือเช่น LED Debug ที่มีอยู่บนเมนบอร์ด เรียกว่าถ้าการ์ดจอเสีย ก็เปลี่ยนการ์ดจอ แรมเสียก็เปลี่ยนแรม แต่ถ้าในกรณีที่เมนบอร์ดเสีย ก็ต้องเปลี่ยนยกเมนบอร์ด
แต่ความจริงแล้ว การที่เมนบอร์ดทำงานผิดปกติ อาจไม่ได้เกิดจากความเสียหายก็ได้ แต่อาจเกิดจากการเสื่อมสภาพของชิ้นส่วนอย่างใด อย่างหนึ่ง หรือเกิดจากคราบสกปรก เช่น คราบ Oxide หรือฝุ่น เศษสกปรกต่างๆ เมื่อเจอกับความชื้น ก็ทำให้เมนบอร์ดมีปัญหาได้เช่นกัน ซึ่งถ้าเกิดอาการแบบนี้ การทำความสะอาดเมนบอร์ด ก็เป็นอีกทางหนึ่ง ที่จะช่วยให้เมนบอร์ดกลับมาใช้งานได้เหมือนเดิม
วิธีทำความสะอาดก็มีด้วยกันหลายวิธี เริ่มตั้งแต่วิธีง่ายๆ ที่สะดวกรวดเร็ว ไปจนถึงแบบที่ยาก แต่สะอาดล้ำลึก
1.ใช้แปรงปัดฝุ่น: เป็นวิธีที่ง่ายและเริ่มต้นทำได้ทันที วิธีการก็ไม่ยุ่งยาก แค่ถอดอุปกรณ์ภายใน ไม่ว่าจะเป็น แรม การ์ดจอและอื่นๆ ออก จากนั้นใช้แปรงปัดฝุ่น แปรงเบาๆ บนเมนบอร์ด ให้ฝุ่นที่เกาะตามซอกต่างๆ ออกไป วิธีนี้บอกเลยว่าสะอาดได้ 60%
2.ใช้ลมเป่า: เป็นวิธีที่ดู Advance ขึ้นมาอีกหน่อย แต่ได้ผลค่อนข้างดี เพียงแต่ต้องระมัดระวัง และจำเป็นต้องมีเครื่องเป่าลมด้วย เริ่มต้นจากการถอดอุปกรณ์ต่างๆ ภายในออกให้หมด เช่น แรม การ์ดจอ และควรจะเอาพัดลมซีพียูและพัดลมเคสออกมาด้วย จากนั้นเอาเคสออกมาตั้งข้างนอกบ้าน และใช้เครื่องเป่าลมอัดเข้าไป ที่ให้ถอดพัดลมออกมา เพื่อป้องกันลมแรงๆ พัดใบแตกกระจายออกไป
3.ใช้สเปรย์ทำความสะอาดหน้าสัมผัส (Contact Cleaner): เป็นอีกวิธีที่น่าสนใจ และไม่ยุ่งยาก แค่เลือกสเปรย์ที่เป็นสารเคมี สำหรับใช้ล้างแผงวงจรอิเล็กทรอนิกส์ ซึ่งจะไม่เกิดปฏิกิริยา ทำให้ลัดวงจร และไม่ติดไฟ ก็ถือว่าเป็นอีกวิธีหนึ่งที่ค่อนข้างได้ผลดี และใช้เวลาไม่นานนัก ฉีดเสร็จ ตากให้แห้ง
นอกจากนี้ยังมีอีกวิธีหนึ่งที่บางคนชอบทำ นั่นคือ การล้างเมนบอร์ดด้วยน้ำ: วิธีดังกล่าวนี้ อาจจะดูว่าเป็นวิธีที่ค่อนข้างเสี่ยง แต่ก็ให้ผลที่ดีและค่าใช้จ่ายต่ำ เพราะมีของใช้งานไม่กี่อย่าง เช่น น้ำเปล่า น้ำยาทำความสะอาด แชมพูสระผม แปรงสีฟัน และพัดลมเท่านั้น หรือถ้าแดดดีๆ ก็สามารถนำกลับมาใช้ได้ในเวลาไม่นาน ถ้าเมนบอร์ดแห้งดีแล้ว ถ้าในกรณีที่เมนบอร์ดที่ใช้คุณหมดประกันแล้ว ก็สามารถลองดูได้เลย โดยขั้นตอนก็ไม่ได้ยุ่งยากนัก
*วิธีการล้างเมนบอร์ดด้วยน้ำนี้ ควรทำด้วยความระมัดระวัง และใช้อยู่กับวิจารณญาณของแต่ละบุคคล ทีมงานเพียงนำเสนอข้อมูลทางเลือกเท่านั้น และไม่ขอรับผิดชอบในการกระทำใดๆ หากเกิดความเสียหาย
โดยเริ่มต้นด้วยการถอดแบต หรือถ่านเมนบอร์ดออกก่อน เพื่อคลายประจุและระบบไฟฟ้าต่างๆ
จากนั้นแกะชิ้นส่วนต่างๆ ที่ต่อพ่วงบนเมนบอร์ดออกให้หมด เช่น ซิงก์ภาคจ่ายไฟแรม หรือโมดูล WiFi และซิงก์ภาคจ่ายไฟ เพื่อลดช่องว่างเล็กๆ ที่จะทำให้น้ำขังได้
เตรียมสายยางและถังใส่น้ำ พร้อมน้ำยาทำความสะอาด เช่น น้ำยาล้างจานหรือแชมพู ฉีดน้ำเบาๆ ลงบนเมนบอร์ด
เทน้ำยาล้างจาน ที่ผสมน้ำเจอจางลงไป หรือจะเลือกใช้แชมพูก็ได้
ใช้แปรงสีฟันขนนุ่มที่เตรียมไว้ ค่อยๆ ขัดไปตามซอกต่างๆ บนเมนบอร์ด ไม่ว่าจะเป็นสล็อตแรม PCIe และแผงพีซีบีทั้งหมด ยกเว้นซ็อกเก็ต ไม่ต้องออกแรงมากนัก เพื่อลดความเสียหาย
ช่วงที่ใช้แปรงขัด ให้จุ่มน้ำเป็นระยะ เพื่อขจัดคราบที่ฝังและเศษสกปรกต่างๆ ออกไป
ฉีดน้ำล้างอีกครั้ง เพื่อไล่เศษสกปรก และให้แน่ใจว่าไม่มีคราบน้ำยาหลงเหลือ ดูจากฟองที่หายไป
ขั้นตอนนี้สำคัญมาก ผึ่งไว้ให้แห้ง สามารถตากแดดจัดได้ แต่ไม่ควรนาน ที่เหลือเอามาไว้ในที่ร่ม หากมีพัดลมหรือเครื่องเป่า ก็จะช่วยได้เยอะทีเดียว ต้องให้แน่ใจว่าเมนบอร์ดแห้งแล้วจริงๆ
เมื่อแห้งสนิดแล้ว จึงนำมาประกอบชิ้นส่วนต่างๆ กลับเข้าไป ไม่ว่าจะเป็นโมดูล WiFi และชิ้นส่วนอื่นๆ ให้ครบ
จากนั้นติดตั้งอุปกรณ์ แรม ซีพียู ฮีตซิงก์และพัดลมระบายความร้อน การ์ดจอ ให้เรียบร้อย จากนั้นติดตั้งลงในเคส
เมื่อพร้อมแล้วก็เปิดสวิทช์ได้เลย ถ้าทำตามขั้นตอน และตัวเมนบอร์ดแห้งสนิท ไม่เหลือความชื้น ย่อมทำงานได้ วิธีนี้ใช้ในกรณีที่เมนบอร์ดอาจจะอาการไม่ค่อยดี เปิดติดบ้างไม่ติดบ้าง หรือใช้งานมานาน บางครั้งถ้าหมดประกันแล้ว ก็ลองดูได้ครับ แต่ตามที่แจ้งไว้ในเบื้องต้นคือ ควรทำด้วยความระมัดระวัง โดยเฉพาะเมนบอร์ดที่เป็น LGA ซึ่งมีพินขนาดเล็ก ต้องป้องกันให้ดีๆ ไม่ควรทำให้พินขาสัมผัสเสียไป ไม่อย่างนั้น ก็จะเสียไปอย่างถาวรแน่นอน
